کد خبر : ۳۴۵۰۲۶
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

پایگاه خبری محیط زیست ایران

کهن ترین جنگل های دنیا با انتقال آب خزر چه بلایی سرش می آید؟

لوله گذاری و ساخت ایستگاه های متعدد پمپاژ، ایجاد جاده دسترسی و عبور ماشین آلات سنگین از کهن ترین و حیاتی ترین رویش گاه سبز ایران یعنی جنگل های هیرکانی برای انتقال آب خزر به سمنان، سبب تکه تکه شدن و آسیب جبران ناپذیر به این پهنه جنگلیِ به شدت حساس می شود.

کهن ترین جنگل های دنیا با انتقال آب خزر چه بلایی سرش می آید؟

به گزارش پایگاه خبری محیط زیست ایران، عضو هیئت علمی دانشگاه نوشیروانی بابل، ضمن غیرعقلانی توصیف کردن طرح انتقال آب دریای خزر به سمنان، این پروژه را در تمامی زمینه های فنی و مهندسی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی غیرموجه معرفی کرد.

عزیر عابسی در گفت وگو با درباره طرح انتقال آب از دریای خزر به سمنان اظهار کرد: با توسعه تکنولوژی در سده حاضر، تولید آب شیرین از منابع آب شور به روش های مختلف حرارتی (تبخیر و میعان آب از طریق تکنولوژی MSF ، (MED و اسمزی ( Osmosis ) با مصرف بالای انرژی، ممکن شده است.

وی، رشد جهشی این صنعت در سطح دنیا به ویژه در سال های اخیر را سبب توسعه و بهبود فرایندهای نمک زدایی و ابداع شیوه نوین و کاربردی اسمز معکوس ( Reverse Osmosis ) عنوان کرد و در تشریح فعالیت و تفاوت آن با روش های دیگر گفت: این روش مبتنی بر استفاده از فشار هیدرواستاتیک (60 تا70 بار) برای غلبه بر فشار اسمزی جهت عبور آب از غشای نیمه تراوایی است که به صورت مصنوعی ساخته می شود. سیستم های RO در مقایسه با روش های قدیمی (حرارتی) 5 تا 10 برابر انرژی کمتری مصرف کرده، سطح کمتری را اشغال نموده و آلایندگی کمتری ایجاد خواهند کرد.

مشکل اصلی اجرای طرح انتقال آب

وی به مشکلات اجرای این طرح در کشور پرداخت و خاطرنشان کرد: با وجود نمک زدایی به روش اسمز معکوس، هزینه این فعالیت تا میزان زیادی کاهش یافته اما نکته قابل تامل این است که در بهره گیری از این روش، متاسفانه ایران کاملا وابسته است و عمده تجهیزات مورد نیاز اعم از پمپ های فشار قوی، غشاها و سایر تجهیزات مربوط، وارداتی هستند.

عابسی، دانش فنی مهندسان و شرکت های داخلی برای طراحی این سیستم ها و همچنین تاسیسات آبگیری و تخلیه پساب تولیدی در دریا را محدود و بسیار سطحی دانست و یادآور شد: با توجه به گستردگی تحریم های آمریکا به ویژه تحریم های (کاتسا) طراحی، بهره برداری و نگهداری این تأسیسات با چالش های زیادی مواجه خواهد شد.

مشکلات پساب حاصل از شیرین سازی

استادیار دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل در ادامه از پساب تولیدی حاصل از فرایند نمک زدایی سخن گفت و با بیان اینکه این پساب آلوده به انواع آلاینده ها است، تصریح کرد: به دلیل اضافه کردن افزودنی های مختلف جهت شست وشوی شیمیایی سطوح، ضدعفونی سازی محیط و جلوگیری از رسوب گذاری، ایجاد نشدن کف، ممانعت از خوردگی سطوح و همچنین حذف ارگانیسم های شناور و مواد آلی و دفع ایمن پساب تولیدی باید مورد توجه قرار گیرد.

عابسی با مقایسه میزان غلظت نمک و املاح در دریاچه خزر با آب دریاهای آزاد و اقیانوس ها تاکید کرد: غلظت ترکیبات کلراید و سدیم در آب دریای خزر کمتر و غلظت سولفات، منیزیم و پتاسیم در آن بیشتر بوده و با توجه به محتوای بیشتر ترکیبات سولفات، منیزیم و پتاسیم امکان استحصال این املاح برای استفاده در فعالیت های صنعتی بسیار پرهزینه است که این مساله، صرفه اقتصادی از آن را زیر سوال می برد.

دبیر کارگروه تخصصی پسماند و محیط زیست اتاق فکر توسعه و تعالی مازندران، شیرین سازی آب دریا را در دو حالت ممکن متصور و یادآور شد: پروسه شیرین سازی آب دریاها در مقصد و مبدا تعریف شده است که هر کدام از آن تبعات جبران ناپذیری برای نقطه هدف در پی خواهد داشت.

مشکلات شیرین سازی آب در مقصد (سمنان)

این محقق، پژوهشگر و استاد دانشگاه در تشریح مشکلات انتقال آب به سمنان و شیرین سازی آن در مقصد تصریح کرد: دریای مازندران با شوری حدود  ppt 13 (در قسمت های جنوبی) در رده آب های لب شور (Brackish water ) دسته بندی شده و دریافت بیش از 7 مترمکعب در ثانیه از آب دریا و پمپاژ آن از تراز 26- تا ارتفاع مثبت 2312 از سطح آب های آزاد در دهانه تونل چشمه روزبه و بعد انتقال ثقلی آن به شهر سمنان به عملیات لوله گذاری به طول حداقل 250 کیلومتر نیاز خواهد داشت.

عابسی در ادامه افزود: انتقال آب شور به مقصد، به دلیل آنکه از لحاظ فنی، نمک زدایی 100 درصد آن به روش های معمول اساسا امکان پذیر نبوده و هزینه پمپاژ آب به ارتفاع 2300 متری بالاخص برای آب شور با چگالی بالا سرسام آور بوده، بسیار دور از منطق اقتصادی و مهندسی است؛ علاوه بر این، مشکلات خوردگی خطوط لوله و نشت های محتمل در مسیر خط انتقال، ریسک های اقتصادی آن را در کنار نگرانی های زیست محیطی به شدت افزایش می دهد.

مشکلات شیرین سازی آب در مبدا (مازندران)

وی با بررسی تاسیسات نمک زدایی در دنیا خاطرنشان کرد: نیاز به منابع آبِ جدید، با کیفیتِ نسبتا ثابت و امکان دفع ایمن پساب های تولیدی در محیط دریا، سبب شده تا تاسیسات نمک زدایی در دنیا در سواحل و در مجاورت دریاها و اقیانوس ها احداث شوند که نمونه های زیادی در ابعاد متوسط تا بسیار بزرگ در استرالیا، کالیفرنیا، عربستان سعودی، امارت، قطر و عمان در حال فعالیت است.

این استاد دانشگاه از عملکرد شیرین سازی آب در مقصد سخن گفت و افزود: در این شیوه با احداث انواع آبگیرهای عمقی و سطحی، آب از دریا برداشت شده و پس از ورود به آب شیرین کن، بسته به نوع فرآیند نمک زدایی، مشخصات آب و نوع تاسیسات به کار رفته، 30 تا 40 درصد از آب ورودی به آب شیرین تبدیل می شود.

عابسی اضافه کرد: 60  تا 70 درصد آب باقی مانده، که اکنون شورتر و آلوده به انواع آلاینده ها است، از طریق تخلیه کننده های دریایی یا دیفیوزرهای عمقی تحت استانداردهای سختگیرانه زیست محیطی در فاصله کافی از ساحل در دریا تخلیه می شوند.

وی گفت:این تخلیه به نحوی باید صورت گیرد که حداکثر اختلاط و حداقل پیامدهای نامطلوب زیست محیطی و کمترین خسارت در محیط دریا را به دنبال داشته باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل به مشکلات شیرین سازی آب در مبدا اشاره و خاطرنشان کرد: از آنجایی که ساختار اقتصادی استان مازندران به کشاورزی از نوع آب بر متکی بوده و مشکلات ناشی از کمبود آب در این استان بالاخص در سنوات گذشته، باعث به زیر کشت نرفتن بخش بزرگی از زمین های استان شده است، بنابراین هر گونه انتقال آب از این استان به سایر استان ها می تواند با پیامدهای جدی اجتماعی مواجه گردد.

وی در بخش دیگری از گفت و گو به مشکلات زیست محیطی پروژه انتقال آب خزر به سمنان پرداخت و تصریح کرد: لوله گذاری و ساخت ایستگاه های متعدد پمپاژ، ایجاد جاده دسترسی و عبور ماشین آلات سنگین از کهن ترین و حیاتی ترین رویش گاه سبز ایران یعنی جنگل های هیرکانی، سبب تکه تکه شدن و آسیب جبران ناپذیر به این پهنه جنگلیِ به شدت حساس می شود.

عابسی، مشکل زیست محیطی طرح را از منظر زمین شناسی مورد بررسی قرار داد و افزود: به دلیل اینکه رشته کوه البرز به شدت فعال است، وقوع زلزله، نشست زمین و هرگونه اشتباه مهندسی که نَشت آب را سبب شود، باعث ورود آب شور به اراضی ملی و از بین رفتن این زمین های با ارزش خواهد شد.

وی در ادامه با بیان این که فرایند نمک زدایی باعث تولید آب بسیار شور در حجم بالا می شود از دفع زیست محیطی آن در استخرهای تبخیری و تولید حجم بالای نمک سخن گفت و اظهار کرد: تنها بخشی از این نمک دارای ارزش اقتصادی برای مصارف صنعتی بوده و درصد بالایی از آن به دلیل آلایندگی به رسوبات دریای خزر، فلزات سنگین، آفت کش ها و سایر عناصر آلوده کننده، بدون مصرف مانده و تجمع این آلاینده ها در نمک تولیدی، استفاده از آن را تحت تأثیر جدی قرار خواهد.

دبیر کارگروه تخصصی پسماند و محیط زیست اتاق فکر توسعه و تعالی مازندران اضافه کرد: علاوه بر موارد فوق، بخشی از آب انتقالی (حدود 5 درصد) به جهت مصرف در تصفیه اولیه، شستشوی معکوس و شست وشوی شیمیایی غشاها، در نهایت باید دور ریخته شود که مدیریت زیست محیطی آن نیز نیازمند تمهیدات خاص است.

عابسی در جمع بندی مشکلات زیست محیطی این پروژه تاکید کرد: بر اساس آنچه گفته شد، جدای از تخریب در مبدا به جهت آبگیری از دریا، تخریب جنگل براثر لوله گذاری و تأسیسات پمپاژ و غیره، عمده تأثیرات منفی این طرح در دراز مدت متوجه مقصد خواهد بود.

 

منبع ایسنا

کلید واژه :

طرح انتقال آب

،

دریای خزر

،

سمنان

ثبت نظرات
captcha